Studia Polityczne – tom poświęcony nowemu instytucjonalizmowi

Ukazał się tom 45 (zeszyt 2) czasopisma „Studia Polityczne” [LINK] poświęcony nowemu instytucjonalizmowi. Artykuły to owoc obrad grupy tematycznej „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania” zorganizowanej na XVI Zjeździe Socjologicznym w Gdańsku oraz praca Barbary Czarniawskiej i Rofla Solli, która pierwotnie ukazała się po szwedzku w „Nordiske Organisasjonsstudier”.

Spis treści:

Barbara CzarniawskaRolf SolliHybrydyzacja sektora publicznego

Mikołaj PawlakIreneusz SadowskiNowy instytucjonalizm w analizach polskiego społeczeństwa: tradycje, stan badań i perspektywy

Krzysztof NiedziałkowskiKryzys sektora planowania przestrzennego w Polsce jako przykład deinstytucjonalizacji

Joanna Szalacha-Jarmużek, „Byłbym idiotą, gdybym był lojalny wobec jednej firmy” – neoinstytucjonalna perspektywa w badaniu krzyżowania się zarządów rad nadzorczych w Polsce

Sławomir Łodziński, Logika stosowności czy konsekwencji? Dylematy władz lokalnych w procesach instytucjonalizacji praw językowych osób należących do mniejszości narodowych w Polsce

Witold BetkiewiczDynamika procesu tworzenia ustawy rządowej: analiza instytucjonalna

Krzysztof KasianiukAnaliza systemowa jako narzędzie w badaniach instytucji politycznych. Uwagi wstępne

Natalya RyabinskaGranting or Curbing Freedom? Formal and Informal Institutions Governing Media in Ukraine before and after EuromaidanI

Kaja SkowrońskaNiejednoznaczna władza, wspólne normy i niedopowiedziane cele: działanie Wydziału Spraw Cudzoziemców Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego jako studium przypadku pola organizacyjnego polityki migracyjnej w Polsce

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Studia Polityczne – tom poświęcony nowemu instytucjonalizmowi została wyłączona

Nowy instytucjonalizm w analizach polskiego społeczeństwa: Tradycje, stan badań i perspektywy – wystąpienie Mikołaja Pawlaka i Ireneusza Sadowskiego

22 czerwca (czwartek) podczas seminarium „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania” wystąpią dr Mikołaj Pawlak (IPSiR UW) oraz dr Ireneusz Sadowski (ISP PAN) z prezentacją „Nowy instytucjonalizm w analizach polskiego społeczeństwa: Tradycje, stan badań i perspektywy”.

Tekst referatu dostępny jest tutaj [LINK].

Abstrakt:

Artykuł stanowi omówienie studiów dotyczących polskiego społeczeństwa prowadzonych w perspektywie nowego instytucjonalizmu. Oprócz przeglądu prac w tym zakresie, scharakteryzowany jest sam interdyscyplinarny obszar badawczy, ze wskazaniem jego kluczowego wkładu do rozwoju globalnych nauk społecznych. Stan badań przedstawiono w kontekście wcześniejszego, oryginalnego dorobku polskich nauk społecznych: analiz systemu komunistycznego i badań tranzytologicznych. Wskazano także poprzedników naukowych studiów instytucjonalnych w postaci polskiej myśli reformatorskiej. Wspomniane nurty intelektualne tworzą bogatą tradycję, z której mogą czerpać współczesne badania. Studia neoinstytucjonalne oferują istotny wkład zarówno do rodzimej refleksji na temat przemian polskiego społeczeństwa i jego państwa, jak również interesujący materiał porównawczy dla globalnego pola badań, jednak ich bolączką jest rozproszony charakter. W zakończeniu postulowane są: objęcie analizą instytucjonalną nowych pól badawczych, wykorzystanie doświadczenia transformacji ustrojowej do budowy teorii zmiany instytucjonalnej, oraz większe wykorzystanie potencjału krytycznego nowego instytucjonalizmu.

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Nowy instytucjonalizm w analizach polskiego społeczeństwa: Tradycje, stan badań i perspektywy – wystąpienie Mikołaja Pawlaka i Ireneusza Sadowskiego została wyłączona

Władza i społeczeństwo. Materializm organizacyjny Michaela Manna – wystąpienie Łukasza M. Dominiaka

25 maja (czwartek) podczas seminarium „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania” wystąpi Łukasz M. Dominiak z Instytutu Socjologii UMK z prezentacją „Władza i społeczeństwo. Materializm organizacyjny Michaela Manna”.

Pierwszy głos w dyskusji zabierze dr hab. prof. UW Jarosław Kilias (IS UW).

Tekst referatu dostępny jest tutaj [LINK].

Biogram i spis publikacji Michaela Manna dostępny jest tutaj [LINK].

Dodatkowa literatura:

Kilias, Jarosław (2016) „Sources of Social Power” Michaela Manna, neoweberowska socjologia historyczna i jej polskie echa. „Studia Socjologiczne” 1(220): 269-287.

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Władza i społeczeństwo. Materializm organizacyjny Michaela Manna – wystąpienie Łukasza M. Dominiaka została wyłączona

Hybrydyzacja w sektorze publicznym – i nie tylko – wystąpienie Barbary Czarniawskiej

10. maja 2017 r. (wyjątkowo w środę) podczas seminarium „Nowy instytucjonalizm – teoria i badania” wystąpi prof. Barbara Czarniawska (Uniwersytet w Göteborgu) z prezentacją „Hybrydyzacja w sektorze publicznym – i nie tylko„. Barbara Czarniawska [zob. bio i spis publikacji] to badaczka organizacji o międzynarodowej sławie. Do jej najbardziej znanych prac należą Narratives in social science research (2004), Narrating the organization: Dramas of institutional identity (1997), Travel of ideas (1996 – z Bernwardem Joergesem). Barbara Czarniawska otrzymała doktoraty honoris causa takich uczelni jak Wyższa Szkoła Handlowa w Sztokholmie, Copenhagen Business School, czy Helsińska Wyższa Szkoła Handlu.

Po polsku dostępne są następujące książki Barbary Czarniawskiej:

Trochę inna teoria organizacji: Organizowanie jako konstrukcja sieci działań (2010)

Zmiana kadru: Jak zarządzanu Warszawą w okresie przemian (2014).

Podstawę do referatu stanowi artykuł pt. „Hybrydyzacja sektora publicznego„.

Pierwszy głos w dyskusji zabierze dr Witold Betkiewicz (ISP PAN).

Spotkanie rozpocznie się o godzinie 13:00 w sali seminaryjnej ISP PAN (Polna 18/20).

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Hybrydyzacja w sektorze publicznym – i nie tylko – wystąpienie Barbary Czarniawskiej została wyłączona

Dysfunkcje służby cywilnej w perspektywie nowego instytucjonalizmu – wystąpienie Kai Gadowskiej

Serdecznie zapraszamy na kolejne spotkanie otwartego seminarium „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania”, które odbędzie się 27. kwietnia (czwarty czwartek). Referat „Dysfunkcje służby cywilnej w perspektywie nowego instytucjonalizmu” wygłosi Kaja Gadowska (UJ), znana badaczka instytucji publicznych, laureatka nagród im. Stanisława Ossowskiego oraz im. Klemensa Szaniawskiego, autorka licznych publikacji z zakresu studiów instytucjonalnych, w tym książek: Zjawisko klientelizmu polityczno-ekonomicznego. Systemowa analiza powiązań sieciowych na przykładzie przekształceń sektora górniczego w Polsce (2002) oraz Dysfunkcje administracji. Służba cywilne w perspektywie neointytucjonalnej (2015) (zobacz bio referentki).

Dysfunkcje administracji (2015)

Abstrakt wystąpienia: Służba cywilna stanowi ważny element systemu administracji rządowej i wywiera zasadniczy wpływ na sposób wykonywania zadań państwa. Utworzenie służby cywilnej w Polsce służyć miało temu, by zadania administracji publicznej wykonywane były w sposób profesjonalny, bezstronny i niezakłócony przez partykularne interesy polityczne.

Problematyka wystąpienia, opartego na wynikach badań empirycznych prowadzonych w latach 2006–2016, dotyczyć będzie procesu tworzenia służby cywilnej w Polsce po 1989 r. Celem referatu jest pokazanie, jak od początku transformacji, pod rządami kolejnych ugrupowań politycznych, kształtował się w praktyce podział na sferę polityczną i administracyjną oraz w jakim stopniu faktyczne relacje między polityką i administracją stanowiły odzwierciedlenie formalnych uregulowań zawartych w kolejnych ustawach o służbie cywilnej. Wystąpienie koncentrować się będzie w szczególności na polityce kadrowej dotyczącej wyższych stanowisk, bowiem ich obsadzenie wiąże się z przejęciem kontroli nad procesami decyzyjnymi i polityką personalną w urzędach.

Analiza zgromadzonego materiału badawczego prowadzi do wniosku, że legislacja w zakresie służby cywilnej podporządkowana była w znacznym stopniu (i jest nadal) doraźnym interesom politycznym, a nie długofalowemu interesowi państwa. Przyjęcie perspektywy nowego instytucjonalizmu umożliwiło, po pierwsze, wskazanie faktycznych powodów przyjmowania określonych rozwiązań prawnych, po drugie zaś – rzeczywistych wywoływanych przez nie skutków.

Pierwszy głos w dyskusji zabierze Jolanta Arcimowicz (UW). Spotkanie rozpocznie się o godzinie 13:00 w sali seminaryjnej ISP PAN (Polna 18/20).

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Dysfunkcje służby cywilnej w perspektywie nowego instytucjonalizmu – wystąpienie Kai Gadowskiej została wyłączona

Aktualności

Dziękujemy Państwu za udział we wczorajszej, niezmiernie interesującej dyskusji, w której skonfrontowane zostały punkty widzenia doświadczonego badacza i doświadczonego praktyka polskiej polityki parlamentarnej. Już teraz zapraszamy na ciąg dalszy dyskusji w kręgu instytucjonalizmu politycznego na kolejnym spotkaniu, 27. kwietnia.

Od lewej: M. Pawlak, A. Dudzińska, J. M. Rokita, A. Z. Kamiński

Przy okazji pragniemy polecić Państwa uwadze nowy element naszej strony – zakładkę PODCAST, gdzie będziemy publikowali skróty zapisów dźwiękowych z wybranych spotkań seminaryjnych. Pierwszy, dostępny już odcinek tego „instytucjonalnego podcastu” obejmuje referat i fragmenty dyskusji z seminarium, które odbyło się w październiku 2016.

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Aktualności została wyłączona

Systemowy kontekst procesu legislacyjnego – wystąpienie Agnieszki Dudzińskiej

Najbliższe spotkanie otwartego, interdyscyplinarnego seminarium „Nowy instytucjonalizm-teorie i badania” odbędzie się 6. kwietnia 2017 roku [zaszła zmiana daty, zob. Harmonogram]. Referat zatytułowany: „Systemowy kontekst procesu legislacyjnego” wygłosi Agnieszka Dudzińska (ISP PAN). Z myślą o dobrej, merytorycznej dyskusji nad tym zagadnieniem udostępniamy treść wystąpienia [LINK].

Seminarium odbywa się w sali seminaryjnej ISP PAN (ul. Polna 18/20), początek tradycyjnie o godzinie 13:00.

Serdecznie zapraszamy!

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Systemowy kontekst procesu legislacyjnego – wystąpienie Agnieszki Dudzińskiej została wyłączona

Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją: polska nauka oraz szkolnictwo wyższe w okresie dynamicznych przeobrażeń – wystąpienie Dominika Antonowicza

23. lutego, na kolejnym spotkaniu otwartego seminarium, referat zatytułowany: „Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją: polska nauka oraz szkolnictwo wyższe w okresie dynamicznych przeobrażeń” wygłosi dr hab. Dominik Antonowicz, kierownik Zakładu Socjologii Nauki UMK, badacz instytucji akademickich i polityk publicznych w zakresie nauki i szkolnictwa wyższego (bio i wybrane publikacje). Dyskusję rozpocznie koreferat dr hab. Tomasza Zaryckiego, dyrektora Instytutu Studiów Społecznych UW. Seminarium rozpocznie się tradycyjnie o godzinie 13:00 w sali seminaryjnej ISP PAN (Polna 18/20). Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych.

Wprowadzenie: Przedmiotem referatu będzie szkolnictwo wyższe, a dokładnie próba uchwycenia logiki zachodzących zmian w polskim szkolnictwie wyższym widzianej na gruncie teorii neoinstytucjonalnej. Jednym z najważniejszych zamierzeń tego referatu jest próba odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu polityka wobec szkolnictwa wyższego jest prowadzona autonomicznie przez nowoczesne państwa narodowe, a w jakim stopniu (realnie) na jej kształt wpływają idee, trendy oraz koncepcje przemieszczające się w przestrzeni transnarodowej, które rządy państw narodowych jedynie implementują (czy też adaptują) do lokalnego kontekstu instytucjonalnego. Referat będzie podzielony na trzy zasadnicze części, które w moim zamyśle mają tworzyć spójną całość.  

W pierwszej części postaram się pokazać użyteczność teorii instytucjonalnej do analizy szkolnictwa wyższego jako pola badań, w ramach którego zachodzą dynamiczne przemiany ideowe oraz organizacyjne. Nawiąże do klasycznych koncepcji społeczeństwa światowego (Meyer i in., 1997) czy przemieszczających się w przestrzeni transnarodowej idei (por. Czarniawska, Sevón, 2009) jako swoistych kół zamachowych przeobrażeń w szkolnictwie wyższym, które powodują, że narodowe systemy (w tym polski) stopniowo zmierzają w kierunku strukturalnej konwergencji.

W drugiej części postaram się pokazać specyfikę szkolnictwa wyższego jako pola silnie zinstytucjonalizowanego, którego funkcjonowanie oparte jest na trwale zakorzenionych wzorach organizacyjnych, rozbudowanej tradycji akademickiej oraz wysokim autorytecie środowiskowym.  Wyjątkowy charakter szkolnictwa wyższego łączy siłę transnarodowych współzależności oraz (przynajmniej w Europie) wbudowaną specyfikę narodową, w której mity akademickie, historia czy wreszcie środowiskowe doświadczenie tworzą ramy interpretacyjne, poprzez które są postrzegane, a co ważniejsze – również interpretowane współczesne procesy i polityczne inicjatywy. W środowisku naukowym doświadczenie historyczne tworzy ramy interpretacyjne dla zdarzeń współczesnych, bez znajomości których łatwo o pomyłkę.

W ostatniej  części uwaga zostanie skupiona na polskiej polityce wobec nauki i szkolnictwa wyższego  prowadzonej od 1990 roku. W mojej ocenie stanowi ona doskonałe  laboratorium do analiz, bowiem po dłuższym okresie izolacji została wystawiona na działanie procesów globalnych, przez dekady kształtujących systemy krajów Europy Zachodniej. Mam poczucie, że przemiany w polskim szkolnictwie wyższym to jeden z najciekawszych, choć nadal nie w pełni zbadanych fenomenów, a studia nad nimi wymagają nie tylko spojrzenia z poziomu mikro i mezo, ale również makrosocjologicznych analiz, które będą ukierunkowane na analizę relacji wpływu globalnego porządku na szkolnictwo wyższe.

W przypadku Polski ścieranie się tych dwóch porządków – globalnego i lokalnego –  stało się integralnym elementem procesu transformacji i przejawia się w niemal wszystkich jego aspektach. Z uwagi na to przyjęcie neoinstytucjonalnej perspektywy stwarza nadzieję na lepsze niż dotychczas poznanie mechanizmów adaptacji globalnych trendów politycznych oraz innowacji organizacyjnych do lokalnych uwarunkowań instytucjonalnych – to bowiem, według neoinstytucjonalistów, jest motorem przemian w szkolnictwie wyższym.

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Między siłą globalnych procesów a lokalną tradycją: polska nauka oraz szkolnictwo wyższe w okresie dynamicznych przeobrażeń – wystąpienie Dominika Antonowicza została wyłączona

Zasada wolnego rynku, hierarchiczna kontrola i funkcjonowanie wielkich organizacji gospodarczych – wystąpienie Anny Ząbkowicz

Serdecznie zapraszamy na pierwsze w roku 2017 spotkanie otwartego seminarium „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania”, które odbędzie się 26. stycznia (czwartek). Wystąpienie zatytułowane: „Zasada wolnego rynku, hierarchiczna kontrola i funkcjonowanie wielkich organizacji gospodarczych” wygłosi prof. Anna Ząbkowicz, ekonomistka z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN. Poniżej zamieszczamy krótkie wprowadzenie do referatu oraz dane bibliograficzne powiązanych tematycznie publikacji referentki. Pierwszy głos w dyskusji zabierze prof. Krzysztof Jasiecki z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Spotkanie odbędzie się tradycyjnie w sali seminaryjnej ISP PAN (Polna 18/20), początek o godzinie 13:00.

Wprowadzenie: Mechanizmy o charakterze ekonomiczno-politycznym mogą przesądzać o powodzeniu ruchów społecznych i mogą wiele wyjaśnić odnośnie do funkcji i dysfunkcji danego społeczeństwa. Dlatego uczestnikom seminarium proponuję temat o wyraźnie ekonomicznym profilu, jednak dotyczący rzeczy jak się wydaje podstawowej w kapitalizmie, mianowicie – funkcjonowania wielkich organizacji gospodarczych w postaci spółek kapitałowych i ich związków (konglomeratów, holdingów, towarzystw emerytalnych, zorganizowanych interesów). Te formy kolektywnego działania pozostają w cieniu dzięki parasolowi pojęcia „wolny rynek”, tymczasem ich siła gospodarcza każe sądzić, że mają znaczenie w rozpatrywaniu problemów wpływu i władzy.

To co mnie ośmiela do przedstawienia tego zagadnienia adeptom innych nauk to (i) nadzieja, że ciekawi ich instytucjonalizm w ekonomii (ii) przekonanie, że informacja o wycinku rzeczywistości, jakim są reguły zabezpieczenia emerytalnego w naszym kraju, jest istotna dla wszystkich. Towarzystwa emerytalne zarządzające kapitałowymi funduszami w Polsce są tu bowiem przykładem tytułowych wielkich organizacji gospodarczych.

Pierwsza część prezentacji odnosić się będzie do „korekty instytucjonalnej” czyli ma za zadanie pokazać, jak nowy instytucjonalizm w ekonomii przyczynił się do wprowadzenia wielkich organizacji gospodarczych w pole widzenia ekonomistów przez praktyków zarządzania (O. Williamson). Dochodzę do wniosku, że tzw. wolny rynek funkcjonuje jako zlepek tradycji wolnego i innowacyjnego przedsiębiorcy oraz deregulacyjnych preferencji wielkich organizacji gospodarczych. Zasługą nowego instytucjonalizmu w ekonomii jest wydobycie z cienia tych ostatnich. Pokazuję że ten sektor (spółek kapitałowych i ich związków) różni się od sektora indywidualnych właścicieli w sposób zasadniczy. Jedna z tych fundamentalnych różnic polega na tym, że o wynikach w tym sektorze przesądza nie tyle wkład w domenie gospodarki (tj. nakłady różnego rodzaju kapitału) co układ w domenie polityki (m.in. lobbing na rzecz prywatyzacji, barier wejścia na rynek, zamówień rządowych, wydatków publicznych na infrastrukturę).

W kolejnej części śladem instytucjonalnej korekty, która wprowadza w pole widzenia organizację jako uzupełnienie rynku, nastawiam zbliżenie na zorganizowanych uczestników rynków finansowych, a konkretnie na towarzystwa emerytalne. Na przykładzie tych spółek kapitałowych zarządzających funduszami emerytalnymi w Polsce pragnę zilustrować, jak różnią się reguły rządzące ich zachowaniem od schematów myślowych związanych z wolnym rynkiem. Mianowicie, ich funkcjonowanie wydaje się polegać na minimalizacji konkurencji i ograniczaniu materialnej odpowiedzialności za wyniki. Dochodzę do wniosku, że kojarzenie pojęcia „wolny rynek” z działalnością tego typu podmiotów prowadzi do „niewinnego oszustwa” (za Galbraithem). Przy okazji referowania nowych zasad zabezpieczenia emerytalnego, które obecnie są powodem ożywionej aktywności lobbingowej w naszym kraju, chcę zwrócić uwagę na specyficzną pułapkę zastawioną na wolność wyboru uczestników funduszy emerytalnych.

Problematyka projektowanego spotkania była przedmiotem różnorodnych moich opracowań. Osoby zainteresowane mogą sięgnąć do następujących publikacji:

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania Zasada wolnego rynku, hierarchiczna kontrola i funkcjonowanie wielkich organizacji gospodarczych – wystąpienie Anny Ząbkowicz została wyłączona

(Proto)instytucje społecznościowe – referent Bohdan Skrzypczak

Na najbliższym spotkaniu seminarium „Nowy instytucjonalizm – teorie i badania” (tradycyjnie we czwarty czwartek miesiąca – 22. grudnia 2016 r.), które wyjątkowo odbędzie się w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW (ul. Podchorążych 20) dr Bohdan Skrzypczak (Instytut Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW) wygłosi referat pt. „(Proto)instytucje społecznościowe – przejawy i formy deinstytucjonalizacji aktywności obywatelskiej i społecznej”. Pierwszy głos w dyskusji zabierze dr hab. Magdalena Dudkiewicz (Instytut Stosowanych Nauk Społecznych UW).

Seminarium zorganizowane jest w partnerstwie z projektem „Warszawa lokalnie”.

Abstrakt: Przynajmniej od kilku lat w sferze publicznej w Polsce obserwujemy erupcję różnorodnych innowacyjnych form aktywności obywatelskiej. Komentując to zjawisko, często akcentuje się jego spontaniczność, mało sformalizowany charakter działań oraz autonomiczny sposób myślenia o partycypacji społeczno-obywatelskiej. W dyskusjach środowiskowych i w powszechnym użyciu akcentowano rozróżnienie na: sektor instytucjonalny utożsamiany z organizacjami pozarządowymi i sferę niezinstytucjonalizowaną, niekiedy określaną mianem czwartego sektora. Przedstawiany artykuł jest próbą teoretycznej analizy obszaru niesformalizowanych przejawów aktywności społecznej prowadzonej z perspektywy instytucjonalnej. Omawiane zjawiska społeczno-obywatelskie określane będą zbiorczym terminem „inicjatywy społecznościowe”, a podbudowane empirycznie poszukiwania poznawcze skoncentrowane zostaną wokół różnych aspektów i procesów (de)instytucjonalizacji. Zasadniczą tezą stawianą w prowadzonych rozważaniach jest przekonanie, że mamy do czynienia z wyłanianiem się nowej formy instytucjonalnej, określanej przez autora jako „(proto)instytucja społecznościowa”.

 Lektura:

Skrzypczak, Bohdan (2015) (Proto)instytucje społecznościowe – przejawy i formy deinstytucjonalizacji aktywności obywatelskiej i społecznej, w: R. Krenz, S. Mocek, B. Skrzypczak (red.) Efekt motyla Scenariusze rozwoju sektora społecznościowego w Polsce. Warszawa: CC, CAL, ss. 171-195.

Spotkanie rozpocznie się o godzinie 13:00 w sali konferencyjnej IPSiR UW (Podchorążych 20).

Opublikowano Bez kategorii | Możliwość komentowania (Proto)instytucje społecznościowe – referent Bohdan Skrzypczak została wyłączona